Thống nhất một bộ sách giáo khoa từ 2026: Lộ trình hướng tới miễn phí năm 2030

Việc thống nhất một bộ sách giáo khoa trên toàn quốc từ năm học 2026-2027 là bước đi chiến lược nhằm chuẩn hóa học liệu, giảm chi phí và hiện thực hóa mục tiêu miễn phí sách vào năm 2030.

Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ ngày ⁴⁄₅, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Phạm Ngọc Thưởng đã chính thức thông tin về kế hoạch triển khai chủ trương sử dụng một bộ sách giáo khoa (SGK) dùng chung. Đây không đơn thuần là một thay đổi về mặt hành chính mà là nội dung trọng tâm trong Nghị quyết của Bộ Chính trị và Chính phủ, hướng tới mục tiêu an sinh giáo dục dài hạn.

Vì sao không biên soạn bộ sách mới hoàn toàn?

Một trong những câu hỏi lớn được dư luận quan tâm là tại sao Bộ GD&ĐT không xây dựng một bộ sách mới hoàn toàn để đảm bảo tính khách quan và cập nhật. Theo Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng, việc biên soạn một bộ SGK chất lượng, bài bản đòi hỏi quy trình nghiêm ngặt và thời gian tối thiểu từ 2 đến 3 năm. Trong bối cảnh thời gian triển khai gấp rút, việc bắt đầu từ con số 0 là không khả thi.

Vì vậy, Bộ GD&ĐT đã lựa chọn phương án tối ưu: tuyển chọn một trong ba bộ sách hiện đang được triển khai theo cơ chế xã hội hóa (gồm Cánh diều, Chân trời sáng tạo và Kết nối tri thức với cuộc sống). Sau quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng và lấy ý kiến rộng rãi từ các chuyên gia cùng các Sở GD&ĐT, bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã được phê duyệt làm bộ sách thống nhất dùng chung cho toàn quốc kể từ năm học 2026 - 2027.

Triết lý: Chương trình là cốt lõi, sách giáo khoa là công cụ

Nhiều ý kiến lo ngại việc thống nhất một bộ sách sẽ dẫn đến sự rập khuôn hoặc lãng phí các bộ sách hiện có. Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ GD&ĐT khẳng định, việc chọn một bộ sách chủ đạo không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn các nguồn học liệu khác.

Trong giáo dục hiện đại, chương trình giáo dục phổ thông mới mới là kim chỉ nam, còn SGK chỉ đóng vai trò là tài liệu hỗ trợ. Giáo viên vẫn được khuyến khích khai thác, tham khảo nội dung từ nhiều nguồn khác nhau để làm phong phú bài giảng, kích thích tư duy sáng tạo của học sinh. Điều này đảm bảo rằng sự thống nhất về mặt quản lý không làm mất đi tính linh hoạt trong giảng dạy.

Những thay đổi thiết thực về chi phí và nội dung

Đi kèm với chủ trương thống nhất, Bộ GD&ĐT đã triển khai hàng loạt biện pháp để giảm áp lực tài chính cho phụ huynh và nâng cao chất lượng nội dung:

• Giảm giá thành: Hiện tại, ⁵⁄₇ khu vực phát hành của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã nhập kho và công bố mức giảm giá trung bình khoảng 13,3% so với trước đây.
• Cập nhật thực tiễn: Nội dung các môn Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân đã được rà soát và hiệu chỉnh để phù hợp với thay đổi mô hình chính quyền địa phương (từ 3 cấp sang 2 cấp).
• Đảm bảo cung ứng: Bộ chỉ đạo quyết liệt việc in ấn, phát hành để sách đến tay nhà trường và giáo viên muộn nhất là 20 ngày trước khi năm học mới bắt đầu, tránh tình trạng thiếu sách cục bộ.

Tầm nhìn dài hạn: Hướng tới AI và năng lực tự học

Nhìn xa hơn, chu kỳ thay đổi chương trình giáo dục thường kéo dài 10-15 năm, nhưng việc “phát triển chương trình” sẽ được thực hiện thường xuyên. Bộ GD&ĐT định hướng tăng cường các môn khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, đặc biệt là chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI).

Mục tiêu xuyên suốt của cải cách là chuyển dịch từ việc truyền thụ kiến thức thuần túy sang phát triển năng lực và phẩm chất. Trong đó, khả năng tự học của học sinh được đặt lên hàng đầu, giúp các em không bị quá tải nhưng vẫn đảm bảo chuẩn đầu ra khắt khe của thời đại mới.

Lời kết: Việc thống nhất một bộ sách giáo khoa không chỉ là bài toán về chi phí mà là bước chuẩn bị cho một hệ sinh thái giáo dục số hóa, bình đẳng và tiếp cận dễ dàng hơn cho mọi học sinh Việt Nam. Theo bạn, việc thống nhất này sẽ mang lại lợi ích lớn nhất cho đối tượng nào: học sinh, phụ huynh hay giáo viên? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn cùng chúng tôi.