Hà Tĩnh quyết tâm gỡ "thẻ vàng" EC: Siết chặt quản lý IUU và eCDT

Hà Tĩnh đang quyết liệt triển khai đồng bộ các giải pháp chống khai thác IUU, tập trung vào truy xuất nguồn gốc thủy sản và giám sát hành trình nhằm sớm tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” từ EC.

Việc đối mặt với các khuyến nghị sau đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC) không chỉ là áp lực về mặt hành chính mà còn là bài toán sinh tồn đối với ngành thủy sản tỉnh nhà. Để giải quyết triệt để các tồn tại, Hà Tĩnh đã chuyển dịch từ quản lý thủ công sang hệ thống giám sát số hóa, đảm bảo mọi sản lượng hải sản khi cập cảng đều có “giấy khai sinh” rõ ràng.

Số hóa quản lý: Khi eCDT và VMS trở thành “chìa khóa”

Điểm nghẽn lớn nhất trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) chính là sự thiếu hụt dữ liệu chính xác và thời gian thực. Để khắc phục, tỉnh đã đưa vào vận hành hệ thống giám sát hành trình (VMS) ²⁴⁄₇, cho phép cơ quan chức năng theo dõi sát sao vị trí đội tàu, kịp thời phát hiện các trường hợp xâm phạm vùng biển cấm.

Đột phá với phần mềm truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT

Tại các cảng cá trọng điểm như Cửa Sót, phần mềm eCDT (electronic Catch Documentation and Traceability) đang được triển khai đồng bộ. Đây không đơn thuần là một công cụ nhập liệu mà là một hệ sinh thái quản lý từ lúc tàu xuất bến đến khi sản phẩm lên bờ. Việc áp dụng eCDT giúp loại bỏ các sai sót trong ghi chép thủ công, ngăn chặn tình trạng “hợp thức hóa” hải sản khai thác trái phép.

Siết chặt quản lý đội tàu từ 6m trở lên

Lực lượng chức năng hiện tập trung đối khớp dữ liệu ra vào cảng thông qua các đồn biên phòng. Đặc biệt, các tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên bắt buộc phải thực hiện đầy đủ thủ tục đăng ký, đăng kiểm và cài đặt VMS. Việc yêu cầu ngư dân ưu tiên cập cảng cá chỉ định để bốc dỡ hải sản là bước đi chiến lược để kiểm soát chính xác sản lượng thực tế của toàn tỉnh.

Góc nhìn từ thực địa: Từ sự e dè đến chủ động hợp tác

Thay đổi thói quen của ngư dân vốn quen với cách làm truyền thống là một thách thức lớn. Tại xã Đan Hải, dù hạ tầng đã được cải thiện nhưng tỷ lệ sử dụng eCDT thường xuyên vẫn chưa đạt kỳ vọng. Tuy nhiên, nhận thức của người dân đang dần thay đổi khi họ nhận ra IUU không chỉ là câu chuyện của nhà nước mà ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền và sinh kế của chính họ.

“Chúng tôi hiểu rằng khai thác IUU ảnh hưởng nghiêm trọng tới nguồn lợi hải sản và chính nghề nghiệp của mình. Chỉ khi làm ăn chân chính và tuân thủ pháp luật, ngư dân mới có thể phát triển bền vững,” ông Nguyễn Văn Hùng, một ngư dân với 20 năm kinh nghiệm chia sẻ.

Những ngư dân trẻ như anh Lê Văn Toàn hiện nay kỳ vọng nhiều hơn vào các chương trình hỗ trợ công nghệ. Khi hệ thống giám sát hoạt động hiệu quả, ngư dân sẽ biết rõ vùng cấm, tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có khi hoạt động trên biển.

Chiến dịch rà soát liên ngành: Quyết tâm không để “lọt lưới”

Để đảm bảo không có kẽ hở trong quản lý, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Tĩnh đã thành lập tổ công tác liên ngành, trực tiếp kiểm tra tại các địa phương trọng điểm như Cổ Đạm, Đan Hải, Lộc Hà, Thạch Hà, Thiên Cầm… Nội dung kiểm tra không chỉ dừng lại ở việc xử phạt mà tập trung vào hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc cho chủ tàu trong việc đăng ký và vận hành thiết bị giám sát.

Số liệu thực tế cho thấy những nỗ lực bước đầu đã mang lại kết quả. Từ đầu năm 2026, tỉnh ghi nhận 3.485 lượt tàu xuất cảng và 3.384 lượt tàu cập cảng thực hiện thủ tục qua eCDT, với tổng sản lượng thủy sản đạt 419 tấn. Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng để cấp giấy xác nhận nguồn gốc (SC) và chứng nhận nguồn gốc (CC) theo chuẩn quốc tế.

Lời kết và bài học về phát triển bền vững

Cuộc chiến chống IUU không phải là câu chuyện ngắn hạn mà là hành trình thay đổi tư duy làm nghề. Việc Hà Tĩnh quyết liệt số hóa quản lý và siết chặt kỷ cương là hướng đi đúng đắn để bảo vệ nguồn lợi thủy sản cho thế hệ mai sau. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả tối đa, cần có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa “quản lý chặt” và “hỗ trợ thiết thực” cho ngư dân.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Theo bạn, giải pháp nào là hiệu quả nhất để khuyến khích ngư dân tự giác tuân thủ quy định chống IUU? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Khai thác IUU là gì và tại sao lại bị EC cảnh báo “thẻ vàng”?IUU là viết tắt của khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định. EC đưa ra “thẻ vàng” để cảnh báo các quốc gia không kiểm soát tốt hoạt động đánh bắt, gây tổn hại đến nguồn lợi thủy sản toàn cầu.

Phần mềm eCDT đóng vai trò gì trong việc gỡ “thẻ vàng”?eCDT là hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử, giúp số hóa toàn bộ quá trình từ lúc đánh bắt đến khi cập cảng, đảm bảo tính minh bạch và xác thực về nguồn gốc hải sản, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của EU.

Tại sao Hà Tĩnh đặc biệt chú trọng quản lý tàu cá từ 6m trở lên?Vì theo quy định, các tàu cá từ 6m trở lên bắt buộc phải lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) và thực hiện đăng ký, đăng kiểm đầy đủ để cơ quan chức năng có thể quản lý vị trí và sản lượng khai thác.

Câu hỏi thường gặp

Khai thác IUU là gì và tại sao lại bị EC cảnh báo “thẻ vàng”?

IUU là viết tắt của khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định. EC đưa ra “thẻ vàng” để cảnh báo các quốc gia không kiểm soát tốt hoạt động đánh bắt, gây tổn hại đến nguồn lợi thủy sản toàn cầu.

Phần mềm eCDT đóng vai trò gì trong việc gỡ “thẻ vàng”?

eCDT là hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử, giúp số hóa toàn bộ quá trình từ lúc đánh bắt đến khi cập cảng, đảm bảo tính minh bạch và xác thực về nguồn gốc hải sản, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của EU.

Tại sao Hà Tĩnh đặc biệt chú trọng quản lý tàu cá từ 6m trở lên?

Vì theo quy định, các tàu cá từ 6m trở lên bắt buộc phải lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) và thực hiện đăng ký, đăng kiểm đầy đủ để cơ quan chức năng có thể quản lý vị trí và sản lượng khai thác.