Thị trường bán hàng đa cấp Việt Nam 2025: Sàng lọc khắt khe, doanh thu sụt giảm

Thị trường bán hàng đa cấp tại Việt Nam đang trải qua giai đoạn sàng lọc gắt gao với sự sụt giảm về cả quy mô doanh nghiệp, số lượng người tham gia lẫn doanh thu tổng thể.

Theo dữ liệu mới nhất từ Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương), ngành bán hàng đa cấp trong nước đang dần đi vào quỹ đạo ổn định. Tuy nhiên, sự ổn định này đến từ một quá trình thanh lọc tự nhiên và quyết liệt, khi những doanh nghiệp yếu kém hoặc không đáp ứng được tiêu chuẩn vận hành bị loại bỏ khỏi cuộc chơi.

Toàn cảnh quy mô ngành bán hàng đa cấp năm 2025

Tính đến hết tháng 4, Việt Nam hiện chỉ còn 15 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp, giảm 4 đơn vị so với năm 2024. Sự thu hẹp về số lượng doanh nghiệp kéo theo sự sụt giảm tương ứng về quy mô nhân sự và tài chính.

Cụ thể, số lượng người tham gia bán hàng đa cấp ghi nhận ở mức 652.184 người, giảm khoảng 6% so với cùng kỳ năm ngoái. Về mặt kinh tế, tổng doanh thu toàn ngành năm 2025 đạt khoảng 15.096 tỷ đồng, cũng giảm 6% so với năm 2024. Đáng chú ý, xu hướng giảm doanh thu này không phải là nhất thời mà đã diễn ra liên tục kể từ năm 2022, cho thấy một sự điều chỉnh sâu sắc trong hành vi tiêu dùng và niềm tin của khách hàng đối với mô hình này.

Dù doanh thu sụt giảm, ngành này vẫn đóng góp một khoản thuế đáng kể cho ngân sách nhà nước với hơn 2.306 tỷ đồng được nộp trong năm 2025.

Cơ cấu sản phẩm: Sự thống trị tuyệt đối của thực phẩm chức năng

Một điểm đáng lưu ý trong báo cáo của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia là sự lệch pha nghiêm trọng trong cơ cấu sản phẩm. Doanh thu của các doanh nghiệp đa cấp hiện nay phụ thuộc gần như hoàn toàn vào một nhóm mặt hàng duy nhất:

• Thực phẩm chức năng: Chiếm tỷ trọng áp đảo với 87,7% tổng doanh thu.
• Mỹ phẩm: Chiếm khoảng 4,7%.
• Các mặt hàng khác: Đồ gia dụng, thời trang, thiết bị điện tử… chỉ chiếm 7,6%.

Việc tập trung quá mức vào thực phẩm chức năng cho thấy chiến lược đánh vào tâm lý chăm sóc sức khỏe của người tiêu dùng, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn rủi ro khi chất lượng sản phẩm thường bị thổi phồng để dễ dàng chốt đơn qua hệ thống tuyến dưới.

Thu nhập thực tế: Liệu có “màu hồng” như lời quảng cáo?

Nhiều lời mời chào tham gia đa cấp thường vẽ ra viễn cảnh làm giàu nhanh chóng. Tuy nhiên, số liệu thực tế lại kể một câu chuyện khác. Năm 2025, mức hoa hồng và tiền thưởng bình quân mà một người tham gia nhận được chỉ khoảng 11,42 triệu đồng/năm.

Để dễ hình dung, con số này chỉ tương đương với 9% thu nhập bình quân đầu người của cả nước trong năm 2025. Điều này cho thấy đại đa số người tham gia chỉ đạt được mức thu nhập rất thấp, không đủ để coi là nguồn thu nhập chính, trái ngược hoàn toàn với những cam kết về “tự do tài chính” thường thấy trong các buổi hội thảo tuyển dụng.

Siết chặt quản lý và cảnh báo về đa cấp biến tướng

Song song với việc quản lý các doanh nghiệp chính quy, cơ quan chức năng đang quyết liệt quét sạch các mô hình đa cấp biến tướng, lừa đảo. Trong năm 2025, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã rà soát và chuyển 9 trường hợp có dấu hiệu tội phạm hình sự sang cơ quan công an.

Ngoài ra, 41 trường hợp khác cũng đang được phối hợp xác minh. Các sai phạm phổ biến bao gồm:

• Vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp.
• Sử dụng công nghệ cao, mạng viễn thông để chiếm đoạt tài sản.
• Lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua việc huy động vốn trái phép.

Góc nhìn chuyên gia: Sự sụt giảm về quy mô và doanh thu của ngành đa cấp là một tín hiệu tích cực cho thấy người tiêu dùng Việt Nam đang trở nên tỉnh táo hơn. Khi ranh giới giữa kinh doanh đa cấp chính thống và lừa đảo tài chính ngày càng mong manh, lời khuyên cho mọi người là hãy thận trọng với bất kỳ mô hình nào yêu cầu đóng phí gia nhập cao hoặc cam kết lợi nhuận khủng mà không dựa trên giá trị thực của sản phẩm.

Bạn đã từng tham gia hoặc chứng kiến những mô hình bán hàng đa cấp nào? Hãy chia sẻ trải nghiệm của bạn ở phần bình luận để cùng cảnh báo cộng đồng!